{"id":7037,"date":"2025-10-02T19:04:10","date_gmt":"2025-10-02T17:04:10","guid":{"rendered":"https:\/\/po-polsku.eu\/jezyk-mowa-smak-ucz-sie-polskiego-z-bigosem-i-barszczem\/"},"modified":"2025-11-08T14:26:57","modified_gmt":"2025-11-08T13:26:57","slug":"jezyk-mowa-smak-ucz-sie-polskiego-z-bigosem-i-barszczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/jezyk-mowa-smak-ucz-sie-polskiego-z-bigosem-i-barszczem\/","title":{"rendered":"J\u0119zyk, mowa, smak \u2013 ucz si\u0119 polskiego z bigosem i barszczem"},"content":{"rendered":"\n

W j\u0119zyku polskim s\u0142owo j\u0119zyk <\/em>(podobnie jak \u0142aci\u0144skie lingua<\/em>) oznacza jednocze\u015bnie mow\u0119 i j\u0119zyk jako narz\u0105d. Kto wi\u0119c \u0107wiczy j\u0119zyk polski, musi jednocze\u015bnie \u0107wiczy\u0107 swoj\u0105 j\u0119zyk \u2013 ten fizyczny. A on s\u0142u\u017cy nie tylko do artykulacji d\u017awi\u0119k\u00f3w, lecz tak\u017ce do odczuwania smaku. Dlatego tutaj chodzi o jedno i o drugie \u2013 o m\u00f3wienie i smakowanie, czyli o nazwy polskich potraw. <\/p>\n\n



Bigos \u2013 polskie danie narodowe o niemieckim rodowodzie<\/strong><\/h4>\n\n

Wszyscy znaj\u0105 bigos<\/strong>. To jedno z najbardziej typowych polskich da\u0144: gotowana kapusta z mi\u0119sem lub \u2013 w wersji wegetaria\u0144skiej \u2013 z grzybami. Zaskakuj\u0105ce jest jednak to, \u017ce samo s\u0142owo nie ma s\u0142owia\u0144skiego pochodzenia. Pochodzi z niemieckiego \u2013 a dok\u0142adniej z j\u0119zyk\u00f3w germa\u0144skich. W XVII wieku u\u017cywano s\u0142owa \u201ebeigossen<\/em>\u201d, kt\u00f3re by\u0142o powi\u0105zane ze starszym terminem \u201eBeiguss<\/em>\u201d (czyli \u201esos\u201d). <\/p>\n\n

Bigos jest bardzo smaczny, ale w przeno\u015bni cz\u0119sto u\u017cywany jest w niezbyt pozytywnym znaczeniu:<\/p>\n\n

    \n
  • \u201eMie\u0107 bigos w g\u0142owie\u201d <\/em>\u2013 czyli \u201emie\u0107 bigos w g\u0142owie\u201d po niemiecku \u2013 oznacza, \u017ce kto\u015b nie nale\u017cy do najbystrzejszych.<\/li>\n\n\n\n
  • \u201eNarobi\u0107 sobie bigosu\u201d <\/em>\u2013 czyli \u201enarobi\u0107 sobie bigosu\u201d po niemiecku \u2013 oznacza wpakowa\u0107 si\u0119 w k\u0142opoty, narobi\u0107 sobie problem\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n

    By\u0107 mo\u017ce wynika to z tego, \u017ce w bigosie miesza si\u0119 wiele sk\u0142adnik\u00f3w \u2013 to symbol pysznego, lecz chaotycznego zamieszania.<\/p>\n\n



    Barszcz \u2013 zupa w barwach Polski<\/strong><\/h4>\n\n

    Gdybym mia\u0142a wskaza\u0107 najbardziej \u201epolsk\u0105\u201d ze wszystkich zup, bez w\u0105tpienia by\u0142by to barszcz.<\/strong> Cho\u0107by dlatego, \u017ce wyst\u0119puje w dw\u00f3ch kolorach \u2013 bia\u0142ym i czerwonym, czyli w barwach narodowych Polski. <\/p>\n\n

    Barszcz bia\u0142y <\/strong>to zupa na zakwasie, cz\u0119sto podawana z kawa\u0142kami kie\u0142basy i gotowanym jajkiem \u2013 w chlebie lub z chlebem.
    Barszcz czerwony <\/strong>gotuje si\u0119 z burak\u00f3w i podaje z ma\u0142ymi pierogami (uszkami<\/em>), fasol\u0105 lub ziemniakami \u2013 albo czysty, do picia.<\/p>\n\n

    Nazwa barszcz<\/em> pochodzi z j\u0119zyka praindoeuropejskiego, w kt\u00f3rym oznacza\u0142a \u201eco\u015b ostrego\u201d. P\u00f3\u017aniej odnosi\u0142a si\u0119 do burak\u00f3w, a jeszcze p\u00f3\u017aniej \u2013 do kwa\u015bnej zupy. Pierwszym krokiem w przygotowaniu barszczu jest zawsze fermentacja \u2013 w przypadku bia\u0142ego barszczu fermentuje si\u0119 zakwas, a w przypadku czerwonego \u2013 buraki. <\/p>\n\n

    Tym ciekawsze jest powiedzenie \u201etani jak barszcz\u201d \u2013 czyli \u201etani jak barszcz\u201d <\/em>po niemiecku \u201ebillig wie Barszcz\u201d \u2013 cho\u0107 jego przygotowanie wcale nie jest takie proste.<\/p>\n\n



    Chleb \u2013 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko chleb<\/strong><\/h4>\n\n

    Chleb <\/strong>(czyli bread) \u2013 to najwa\u017cniejszy pokarm, podstawa po\u017cywienia.
    Jednak staro\u017cytni S\u0142owianie podobno nie znali chleba; jedli pra\u017cone ziarno.
    Przej\u0119li go od swoich zachodnich s\u0105siad\u00f3w \u2013 wraz z nazw\u0105: \u201ehlaiba\u201d<\/em>, dzisiejsze \u201eLaib\u201d<\/em>. <\/p>\n\n

    Chleb w Polsce jest g\u0142\u0119boko zakorzeniony w obrz\u0119dach poga\u0144skich i chrze\u015bcija\u0144skich, a tak\u017ce pojawia si\u0119 w wielu przys\u0142owiach i powiedzeniach:<\/p>\n\n

      \n
    • \u201e\u0141amiemy si\u0119 chlebem\u201d <\/em>\u2013 dzielimy si\u0119 chlebem (znak wsp\u00f3lnoty).<\/li>\n\n\n\n
    • \u201eWitamy chlebem i sol\u0105\u201d <\/em>\u2013 witamy chlebem i sol\u0105.<\/li>\n\n\n\n
    • \u201e\u017by\u0107 o chlebie i wodzie\u201d <\/em>\u2013 \u017cy\u0107 o chlebie i wodzie, czyli mie\u0107 tylko to, co niezb\u0119dne.<\/li>\n\n\n\n
    • \u201ePracowa\u0107 na chleb\u201d <\/em>\u2013 pracowa\u0107 na chleb, czyli zarabia\u0107 na \u017cycie.<\/li>\n\n\n\n
    • \u201eCi\u0119\u017cki kawa\u0142ek chleba\u201d <\/em>\u2013 ci\u0119\u017cko zarobiony kawa\u0142ek chleba.<\/li>\n\n\n\n
    • \u201eNie z jednego pieca chleb si\u0119 jad\u0142o\u201d<\/em> \u2013 jad\u0142o si\u0119 chleb z niejednego pieca, czyli wiele si\u0119 w \u017cyciu prze\u017cy\u0142o.<\/li>\n\n\n\n
    • \u201eNie samym chlebem cz\u0142owiek \u017cyje\u201d <\/em>\u2013 cz\u0142owiek nie \u017cyje samym chlebem.<\/li>\n<\/ul>\n\n

      \u017baden inny produkt spo\u017cywczy nie ma w j\u0119zyku polskim tak bogatego znaczenia i symboliki jak chleb \u2013 symbol pracy, \u017cycia, wsp\u00f3lnoty i wiary.<\/p>\n\n

      Przy pisaniu tego tekstu korzysta\u0142am z ksi\u0105\u017cki \u201eJe\u015b\u0107!\u201d autorstwa Jerzego Bralczyka, wyd. Bosz, 2021.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      W j\u0119zyku polskim s\u0142owo j\u0119zyk oznacza zar\u00f3wno mow\u0119, jak i narz\u0105d smaku \u2013 wi\u0119c \u0107wiczymy jedno i drugie: m\u00f3wienie i smakowanie. Podr\u00f3\u017c po polskiej kuchni pokazuje, jak \u015bci\u015ble splecione s\u0105 ze sob\u0105 s\u0142owa, smak i kultura. <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":6854,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[137],"tags":[],"class_list":["post-7037","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-o-jezyku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7037"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7037\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/po-polsku.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}