Powinni\u015bmy uczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka w naturalny spos\u00f3b \u2013 tak, jak robi\u0105 to dzieci\u2026<\/p>\n\n
Mit czy prawda?<\/strong> Czasami zdarza si\u0119, \u017ce sfrustrowany ucze\u0144 polskiej gramatyki wypowiada takie zdanie. Wydaje si\u0119 to logiczne \u2013 przecie\u017c \u017cadne trzylatkie dziecko nie potrafi odr\u00f3\u017cni\u0107 podmiotu od orzeczenia, a mimo to doskonale pos\u0142uguje si\u0119 swoim j\u0119zykiem \u2013 wiele dzieci nawet dwoma lub trzema naraz. <\/p>\n\n Czy zatem nie powinni\u015bmy oszcz\u0119dzi\u0107 uczniom abstrakcyjnej gramatyki, zamiast m\u0119czy\u0107 ich grupami koniugacyjnymi i zasadami deklinacji?<\/p>\n\n Przeciwko temu przemawia kilka argument\u00f3w:<\/p>\n\n Po pierwsze, doro\u015bli ucz\u0105 si\u0119 inaczej ni\u017c dzieci, poniewa\u017c ich m\u00f3zg jest ju\u017c ukszta\u0142towany, a oni sami dysponuj\u0105 bogatym zasobem do\u015bwiadcze\u0144, wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci. Badania pokazuj\u0105, \u017ce doro\u015bli ucz\u0105 si\u0119 najskuteczniej, gdy: <\/p>\n\n To przemawia za tym, by \u015bwiadomie w\u0142\u0105cza\u0107 te pozytywne czynniki w proces nauki.<\/p>\n\n Po drugie, doro\u015bli nigdy nie b\u0119d\u0105 mieli tak du\u017cego kontaktu z j\u0119zykiem jak dzieci ani tak wiele czasu, by pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy i uczy\u0107 si\u0119 na nich. Nie oznacza to jednak, \u017ce nie mo\u017cemy w nauce j\u0119zyka \u015bwiadomie wykorzystywa\u0107 pewnych mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re dzieci stosuj\u0105 nie\u015bwiadomie. <\/p>\n\n W przypadku gramatyki chodzi o uczenie si\u0119 mimowolne, czyli \u201eprzy okazji\u201d. Dzieci najpierw s\u0142ysz\u0105 wiele wypowiedzi, na tej podstawie tworz\u0105 w g\u0142owie w\u0142asne regu\u0142y gramatyczne, a nast\u0119pnie zaczynaj\u0105 je stosowa\u0107. Ty r\u00f3wnie\u017c mo\u017cesz tak robi\u0107. <\/p>\n\n Po prostu zwi\u0119ksz ilo\u015b\u0107 s\u0142uchania i czytania po polsku, a podczas m\u00f3wienia na\u015bladuj native speaker\u00f3w, nie przejmuj\u0105c si\u0119 zbytnio b\u0142\u0119dami. Staraj si\u0119 jak najwi\u0119cej rozumie\u0107 z kontekstu, ignoruj\u0105c nieznane s\u0142owa. Buduj zdania z u\u017cyciem s\u0142ownictwa, kt\u00f3re ju\u017c znasz, a brakuj\u0105ce s\u0142owa zast\u0119puj prostszymi. W ten spos\u00f3b krok po kroku poszerzysz swoje j\u0119zykowe do\u015bwiadczenie. <\/p>\n\n Druga faza nauki \u2013 zgodnie z metod\u0105 opracowan\u0105 przez Davida Kolba \u2013 to refleksja. S\u0142uchasz kogo\u015b i zauwa\u017casz na przyk\u0142ad, \u017ce Tw\u00f3j rozm\u00f3wca przy opisywaniu pewnych czynno\u015bci cz\u0119sto u\u017cywa czasownik\u00f3w zako\u0144czonych na \u201e-uj\u0119\u201d: \u201eGotuj\u0119, mailuj\u0119, kontroluj\u0119, podr\u00f3\u017cuj\u0119.\u201d <\/p>\n\n Zaczynasz sam(-a) u\u017cywa\u0107 tych ko\u0144c\u00f3wek i zauwa\u017casz, \u017ce nie zawsze to dzia\u0142a \u2013 w ko\u0144cu \u201emieszkam\u201d nie ma zako\u0144czenia \u201e-uj\u0119\u201d. Wyci\u0105gasz wi\u0119c wniosek, \u017ce zasada dotyczy tylko czasownik\u00f3w zako\u0144czonych na \u201e-owa\u0107\u201d. To jest faza uog\u00f3lnienia. Gdy zaczynasz \u015bwiadomie stosowa\u0107 t\u0119 now\u0105 struktur\u0119, wchodzisz w faz\u0119 zastosowania. <\/p>\n\n Kiedy uczysz si\u0119 gramatyki poprzez do\u015bwiadczenie, tabele i regu\u0142y nagle staj\u0105 si\u0119 pomoc\u0105 \u2013 wyja\u015bniaj\u0105 co\u015b, co ju\u017c znasz. Zamiast frustracji pojawia si\u0119 ulga, bo gramatyka przestaje by\u0107 abstrakcyjna. Wiele podr\u0119cznik\u00f3w, w tym popularny Krok po kroku<\/em>, opiera si\u0119 w\u0142a\u015bnie na takim podej\u015bciu. <\/p>\n\n Tak, oczywi\u015bcie. Klasyczna praca z gramatyk\u0105 opiera si\u0119 na tzw. metodzie uczenia si\u0119 \u015bwiadomego (eksplicytnego) i ma swoje sta\u0142e miejsce w procesie nauki. \u0106wiczenia gramatyczne s\u0105 jak si\u0142ownia dla pami\u0119ci \u2013 pozwalaj\u0105 \u015bwiadomie trenowa\u0107 okre\u015blone struktury i utrwala\u0107 je na d\u0142u\u017cej. <\/p>\n\n\n